مقدمه:

با توجه به اینکه عملکرد تمامی تجهیزات در تاسیسات الکتریکی و مکانیکی با استفاده از انرژی الکتریکی است، کیفیت برق به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های توزیع‌کنندگان برق و همچنین طراحان تاسیسات تبدیل شده‌است.

شبکه سراسری همواره به علل مختلف تحت نوسانات نامطلوب بوده که این باعث تغییر مشخصه‌های آن نسبت به حالت ایده‌آل می‌شود.

از سوی دیگر در تاسیسات هر مجموعه‌ای، برخی از دستگاه‌ها نسبت به این تغییرات بسیار حساس بوده و بایستی همواره از هرگونه اغتشاش ناخواسته مصون باشند.

به همین منظور دستگاه‌هایی که بتوانند چنین کاری را انجام داده و تجهیزات را در برابر آسیب‌های ناشی از نوسانات برق در امان نگه دارند، بسیار مورد توجه قرار گرفته‌اند.

امروزه طراحان تاسیسات همواره چنین دستگاه‌هایی را برای مجموعه‌های مختلف در طراحی خود در نظر می‌گیرند.

سیستم تثبیت‌کننده ولتاژ یا استابلایزر تجهیزی است که قادر به انجام چنین کاری است.

و می‌تواند از دستگاه‌های الکتریکی در برابر هرگونه نوسان شبکه برق سراسری محافظت کند.

استابلایزر چیست:

استابلایزر یا تثبیت‌کننده ولتاژ یک دستگاه الکتریکی است که قادر است علی‌رغم تغییرات و نوسانات ولتاژ خروجی، یک سطح ولتاژ مشخص را در خروجی خود به باری که از آن تغذیه می‌شود تحویل دهد.

در واقع این دستگا‌ه، سایر تجهیزات را از خطرات ناشی از اضافه ولتاژ، افت ولتاژ و یا نوسانات شبکه مصون نگه می‌دارد.

استابلایزر نوسانات ولتاژ را قبل از اینکه به بار الکتریکی برسند، تنظیم می‌کند.

ولتاژ خروجی استابلایزر در حالت تکفاز در بازه ۲۲۰ تا ۲۳۰ ولت و در حالت سه فاز در رنج ۳۸۰ تا ۴۰۰ ولت قرار خواهد گرفت.

این تنطیم ولتاژ از طریق مدارهای کاهنده (Buck) و افزاینده (Boost) و سیستم‌های کنترلی صورت می‌پذیرد.

امروزه انواع مختلفی از استابلایزرها در بازار موجود است.

که با توجه به نوع بار (تکفاز یا سه فاز) و میزان توان مصرفی مجموعه مورد نظر بر حسب KVA دستگاه مناسب را می‌توان انتخاب نمود.

استابلایزرهای سه فاز در دو نوع دسته‌بندی می‌شوند:

۱-استابلایزرهای سه فاز با بار متعادل

۲-استابلایزرهای سه فاز با بار نامتعادل

که با در نظر گرفتن نوع مصرف مجموعه و بارهای موجود می‌توان نوع آن را انتخاب کرد.

استابلایزرها بر اساس تکنولوژی ساخت و نحوه عملکرد نیز به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند.

از جمله:

استابلایزرهای رله‌ای

استابلایزرهای سروموتوری

علاوه بر نحوه عملکرد، استابلایزرها دارای مشخصه‌های دیگری نیز هستند.

که آن‌ها را برای کابردهای مختلف از یکدیگر متمایز می‌کند.

همانند:

– حد ولتاژ قطع بالا و پایین (High and Low Voltage Cutoff)

– حد قطع اضافه بار (Overload Cutoff)

– عملکرد دستی یا اتوماتیک

– کلیدزنی ولتاژ صفر (Zero Voltage Switching)

چرا باید از استابلایزر استفاده کرد:

به طور کلی هر دستگاهی برای استفاده در یک بازه مشخصی از ولتاژ ورودی طراحی شده است.

بدیهی است عملکرد خارج از این بازه مشخص باعث آسیب رسیدن به دستگاه و از بین رفتن آن خواهد شد.

با توجه به میزان حساسیت دستگاه، این بازه عملکردی متغیر بوده و می‌تواند کمتر و یا بیشتر شود.

برای مثال برخی دستگاه‌ها قادر به تحمل تغییرات ولتاژی در حد ۱۰ درصد هستند.

به این معنا که در صورتی که مقدار ولتاژ ورودی دستگاه به میزان ۱۰ درصد از ولتاژ نامی افزایش و یا کاهش یابد، باعث آسیب رسیدن به دستگاه خواهد شد.

حال ممکن است دستگاهی دیگر با طراحی و کاربری متفاوت دارای مدارات حساس‌تری باشد.

و با توجه به حساسیت المانها قادر به تحمل نوسانات کمتر مثلا ۵ درصد ولتاژ نامی باشد.

نوسانات ولتاژ تقریبا در تمامی مناطق و به خصوص در قسمت‌هایی که در انتهای خط توزیع قرار گرفته اند، اتفاقی عادی است.

این تغییرات می‌توانند ناشی از علل مختلی از جمله تغییرات ناگهانی بار، وقوع خطا در شبکه و … باشند.

 این تغییرات در صورت ادامه دار شدن می‌توانند باعث آسیب رساندن به دستگاه‌های الکتریکی شوند.