مقدمه:

خط گرم عبارت است از خط انتقالی که برق در آن جریان دارد و کار برروی خطوط برقدار با توجه به سطح ولتاژ به تجهیزات عایق مناسب و روش های عملیاتی که درادامه به آن می پردازیم نیاز دارد.

تعمیرات خط گرم برای نخستین بار در سال ۱۹۱۳ در ایالت اوهایو آمریکا صورت گرفت.

در آن زمان ابزارهائی بسیار ساده و ابتدایی مثل چوبهای بلند (STICK)  محدود به شبکه‌ها تا سطح ۱۱ کیلوولت بود و برای ولتاژهای بالاتر چوبهای استیک جوابگو نبودند.

بزرگترین شرکت فعال در سال های ۱۹۱۳ تا ۱۹۲۰، شرکت TIPS TOOLS بود که انجام عملیات را تا سطح ۳۳ کیلوولت امکان پذیر ساخت.

O.G.Andrerson و M.R.Parkin دو تن از مهندسان شرکت CHANCE بودند که روشی را برای تعویض مقره‌های آسیب دیده در خط ۲۸۷ کیلوولتی نیز به صورت گرم ابداع نمودند.

در سال ۱۹۷۰، IEEE پیشنهاد تهیه استانداردها و دستورالعمل های کار با خط گرم را مطرح کرد.

و در سال ۱۹۸۶ اولین دستورالعمل تدوین شده در این زمینه منتشر شد.

از سال ۱۳۷۶ تعمیرات خط گرم با گروه های خط گرم در تهران، خراسان، اصفهان، خوزستان و فارس تشکیل شد.

صاعقه گیر آذرخش(ساخت ایران)

چرا از عملیات خط گرم استفاده می کنیم:

امروزه عدم خاموشی یکی از مهم ترین مواردی است که مورد توجه شرکت های برق رسانی قرارگرفته است.

به دلیل اینکه بسیاری از مصرف کنندگان قادر به تحمل خسارات ناشی از قطع برق نمی باشند.

در روش های خط گرم بدون اعمال خاموشی، عملیات تعمیر بر روی خط گرم صورت می پذیرد.

از فعالیت گروه های اجرایی عملیات خط گرم می توان:

نصب کلیدهای حفاظتی و غیر حفاظتی،

اصلاح و تعمیر جمپرهای شبکه فشار متوسط هوایی،

نصب و جمع آوری آنتن کلیدهای اتوماسیون در شبکه فشار متوسط،

اصلاح و آچار کشی یراق آلات در شبکه فشار متوسط،

تعویض انواع مقره و کراس آرم در شبکه فشارمتوسط سرویس و نگهداری و… را نام برد.

در عملیات خط گرم علاوه بر ایمنی فردی لازم است ایمنی گروهی، قبل از انجام کار، حین انجام کار، نگهداری تجهیزات، کاور گذاری، شاخه زنی و.. را رعایت نمود.

به طور کلی عملیات خط گرم به دو روش فرمان از دور و فرمان از نزدیک انجام می شود.که به طور خلاصه این دور روش را بررسی می کنیم:

فرمان از دور:

در این روش سیمبان از یک فاصله مجاز و مشخص به خط نزدیک تر نمی شود.

برای انجام عملیات سیمبان با استفاده از تجهیزات خط گرم سیم برق دار را دور کرده و تعمیرات لازم مانند تعمیر یا تعویض مقره و… رو انجام می دهد و سپس سیم مهارشده را به جای قبلی خود باز می گرداند.

در این روش افراد مجرب و آموزش دیده که شناخت کاملی از تجهیزات و کاربرد آنها دارند با استفاده از تجهیزاتی هم چون عایق های پوششی یا کاورها مانند کاور کراس آرم، کاور تیر، کاور سیم و… و بدون لمس شبکه ، توسط اهرم های عایق یا استیک ها بدون ایجاد خاموشی و از راه دور نسبت به هر گونه عملیات بر روی شبکه های برقدار اقدام می نمایند.

پوشش های عایقی معمولاً بر روی پایه ، مقره ، سیم ، کراس آرم و یا هر محل دیگری قرار می گیرند تا از قرار گرفتن احتمالی انسان ، تجهیزات و هادی ها بین دو فاز و یا فاز و زمین جلوگیری نمایند.

جهت نصب بعضی از کاورهـا از دسته مخصوص مـوجـود بــر روی آن استفاده می شود و بقیه نیز با استفاده از گریپال کلمپ و یا شاخک گردان بر روی محل مورد نظر گذاشته می شوند.

باید در نظر داشت که گیره ها یا طناب آن بسته شود تا محکم نگهداشته شده و از خطر سقوط آن جلوگیری شود.

لازم به ذکر است در روش فرمان از راه نزدیک کاورها توسط دست نصب می شوند.

از ابزارهایی که در این روش مورد استفاده سیمبان ها قرار می گیرد می توان به سیم گیرها، نردبان عایق،بوم یا بالابر عایق، پرچ، بازوهای کمکی، کاورها، تفنگی، سکوی عایق و… اشاره کرد.

لازم به ذکر است این عملیات نسبت به فرمان از نزدیک به دلیل اینکه سیمبان به صورت مستقیم با خط در ارتباط نخواهد بود ایمنی بیشتری را به خود اختصاص داده است.

فرمان از نزدیک:

در این روش سیمبان به صورت مستقیم با خط برقدار در ارتباط است بنابراین عایق نمودن بدن سیمبان نسبت به خط بسیار حائز اهمیت می باشد.

این کار با استفاده از تجهیزاتی هم چون دستکش، شانه بند، انواع کاور ها، پتوی عایق، بوم عایق، چهارپایه عایق یا نردبان عایق و … صورت می پذیرد.

باید توجه داشت سیمبان باید مراقبت نماید تا بین دوفاز و یا بین فاز و قسمت‌های بی برق قرار نگیرد که این کار نیز با قرار دادن کاورهای عایق امکان پذیر می باشد.

در روش مستقیم یا فرمان از راه نزدیک سیمبان ضمن هم پتانسیل شدن با خط می تواند مستقیماً با یک فاز تماس حاصل نماید ، به شرط اینکه خود را نسبت به زمین و یا فازهای جانبی ایزوله نماید.

هم چنین سیمبان با استقرار بر روی وسیله ای که از نظر عایقی دارای مقاومتی بسیار بالا است اقدام به انجام عملیات می نماید که در نتیجه جریان به مسیر خود ادامه داده و امکان عبور جریان از بدن سیمبان بوجود نمی آید.

برای ولتاژ در سطوح بالا این هم پتانسیل سازی شبکه از طریق لباس مخصوص برای سیمبان که از جنس الیاف نقره می باشد انجام می شود.

و جریان از روی لباس عبور خواهد کرد و خطری بدن سیمبان را تهدید نخواهد کرد.

صاعقه گیر آذرخش(ساخت ایران)

نکاتی که در حین عملیات خط گرم باید به آن توجه نمود:

*پس از اتمام کار به هیچ عنوان نباید قبل از تخلیه، بدن سیمبان را شخص دیگری لمس کند.

*در عملیات هم پتانسیل سازی به دلیل وجود میدان الکتریکی شدید که در اطراف بدن سیمبان وجود دارد، علاوه بر ایجاد کرونا بر تنفس سلولهای سیمبان تائیر منفی گذاشته و لذا مدت زمانی که می توان از این روش استفاده کرد دارای محدودیت می باشد.

*مقدار نشتی نردبان پس از تماس انتهای آن با شبکه برق‌دار نباید بیشتر از ۲۵ میلی آمپر باشد.

*در محیطی که پیمانکار خط سرد درحال انجام عملیات می باشد نباید عملیات خط گرم انجام شود.

*استفاده از تجهیزات ایمنی فردی مانند:

لباس کار،

کفش ایمنی،

دستکش عایق،

کلاه ایمنی،

آستین عایق،

کمربند ایمنی و… هنگام کار با خط گرم الزامی است.

*سیمبان هنگار انجام عملیات خط گرم نباید اشیاء فلزی و تلفن همراه بهمراه داشته باشد.

*هنگام استفاده از پوشش های عایقی باید با احتیاط عمل نمود تا به کاورهای عایق آسیبی وارد نشد یا باعث ترک خوردگی آن ها نشود.

*کاور ها و پوشش های عایقی باید سالم، خشک و تمیز باشند و سیمبان باید سالم بودن کاور را از نظر ترک خوردگی، سوراخ بودن یا هرگونه آسیب دیدگی احتمالی بررسی کند.

پس در هر دوروش فرمان از دور و نزدیک، عایق‌های استفاده شده همانند مقاومت بزرگی مانع از عبور جریان از بدن سیمبان می‌شوند.

ولی اگر سیمبان فاصله مجاز را حفظ نکند امکان عبور جریان از بدن سیمبان بوجود می‌‌آید که بسیار خطرناک است.

صاعقه گیر آذرخش(ساخت ایران)

معایب خط گرم:

*اجزای این عملیات نیازمند افراد آموزش دیده می باشد.

*با توجه به اینکه شبکه برقدار می باشد خطر و هزینه بیشتری نسبت به عملیات خط سرد دارد.

*به دلیل اثرات منفی میدان الکتریکی بر بدن سیمبان مدت زمان این عملیات محدود می باشد.

صاعقه گیر آذرخش(ساخت ایران)

مزایای خط گرم:

*رضایت اجتماعی،اقتصادی و سیاسی

*کاهش تلفات انرژی

*کاهش خاموشی

*پیشگیری از حادثه به دلیل رفع معایب شبکه

*داشتن برق مستمر

*داشتن کارایی بالا

* کاهش ترافیک بی سیم وکاهش تعداد کلیدزنی ها و درنتیجه جلوگیری از استهلاک سریع سکسیونرها و دژنکتورها و هم چنین جلوگیری ازوارد آمدن ضربه به ترانس های توزیع ومصرف کنندگان می گردد.

منبع:ایکهربا و برقنیوز