برقگیر و سرج ارستر از وسایل ایمنی می‏باشد که برای هدایت موج های ولتاژ ضربه‏ای به زمین و جلوگیری از ورود آنها به ایستگاه های انتقال و توزیع نیرو بکار می‏رود.

و معمولاً در انتهای خط انتقال و در ورودی ترانس ها نصب می‏شود.

ولتاژ شکست الکتریکی یک برقگیر باید کمتر از ولتاژ شکست الکتریکی ایزولاسیون لایه تجهیزات نصب شده در پست باشد.

ارستر مارک سیتل – ارستر Citel

ارستر مارک دهن آلمان – ارستر Dehn

انواع برقـگیـر و سرج ارستر

– برقگیر میـله‏ ای
– برقگیر بـا فاصله هوایی
– برقگیر بـا مقاومت  غیر خطی
– برقگیر بدون فاصله هوایی
– برقگیر خـازنـی

– برقگیر فیوزی

برقگیـر میـله ای و ارستر

یکی از ساده ‏ترین و ارزانترین برقگیرها که از اولین برقگیرها می‏باشند برقگیر میله‏ ای هستند.

که با وجود قدیمی بودن امروزه نیز کاربردهای زیادی دارد .

این برقگیر عبارت است از دو میله نوک‏تیز که یکی در قسمت  برقدار نصب شده و دیگری در زیر ایزولاتور و یا بدنه نصب و به زمین اتصال می‏یابد.

فاصله دو نوک متناسب با ولتاژ و شرایط و زمان اعمال  ولتاژ روی سیستم قابل تنظیم است .

تنظیم این فاصله طوری که در مقابل ولتاژ حداکثر سیستم پایدار بوده و فقط در برابر ولتاژهای زیاد تخلیه الکتریکی صورت می‏گیرد .

البته تنظیم برقگیر از حالت ایده‏آل دور بوده و می‏توان گفت در یک باند ولتاژ عمل می‏کند و مشخصه عملکرد دقیقی را برای آن نمی‏توان تصور کرد.

برقگیـر با فاصله هوایی

نوع دیگری از برقگیرها که کاربرد بسیاری در پستهای فشار قوی دارد ؛ برقگیر از نوع شاخکی می باشد .

این نوع برقگیرها ساده ترین نوع برقگیر می باشند که به جرقه گیر (برقگیر با فاصله هوایی ) معروف هستند.

به مراتب از آنها در محلهای اتصال مقره به هادی یا اطراف بوشینگهای ترانسهای توزیع دیده می شود.

ارستر مارک ابو بترمن – ارستر مارک OBO Bettermann

سرج ارستر – ارستر – برقگیر
همانطوریکه که می دانیم برقگیرها باید در برابر ولتاژ نامی شبکه مانند یک کلید باز رفتار کنند و در برابر ولتاژهای بیشتر از ولتاژ نامی شبکه مانند یک کلید بسته رفتار کنند.

در این نوع برقگیرها (برقگیر با فاصله هوایی) اگر ولتاژ بالا رود؛ بین شاخکها قوس برقرار شده و انرژی صائقه را به زمین منتقل شده و این امر باعث می شود که تجهیز از بین نرود.

موارد استفاده برقگیـر با فاصله هوایی

امروزه از این نوع برقگیرها فقط در موارد خاصی استفاده می شود که عبارتنداز:

– برسر بوشینگهای ترانسها (جهت حفاظت سیم پیچهای ترانس
– در خطوط انتقال فشار قوی که به شکل حلقه ای هستند که هم نقش برقگیر را بازی می کنند و هم نقش حلقه کرونا را بازی می کنند.

تفاوت سرج ارسترها با هم در کلاس های مختلف

سرج ارسترها با کلاس های B، سرج ارستر کلاس C، سرج ارستر کلاس B+C، سرج ارستر کلاس C+D دسته بندی می شود.

تفاوت کلاس این سرج ارستر ها در محدوده ی حفاظتی هر کدام می باشد.

که هر کدام از این سرج ارسترها جهت موردهای خاص همان مصرف مورد استفاده قرار می گیرد.