مقدمه:

کنتاکتوریک کلید کنترل شونده (الکترو مغناطیسی) به صورت الکتریکی است که برای کلیدزنی یک مدار قدرت یا کنترل مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کنتاکتور شباهت زیادی به رله دارد، با این تفاوت که کنتاکتور برای کاربردهای آمپر بالا به کار می‌رود.

(سرعت قطع و وصل کنتاکتور نسبت به رله کم است )

یک کنتاکتور با مداری کنترل می‌شود که سطح قدرت خیلی کمتری از مدار مورد کلیدزنی دارد.

برخلاف یک مدارشکن قدرت یک کنتاکتور برای قطع یک جریان اتصال کوتاه استفاده نمی‌شود.

کنتاکتورها در گستره و اندازه‌های مختلفی موجودند.

از کنتاکتورهای کوچک با ولتاژتغذیه ۲۴V DC یا ACکه به سادگی در یک دست جا می‌گیرند و توانایی قطع تنها ۱ آمپر را دارند، گرفته تا کنتاکتورهای با پهنا (یا درازای) ۱ متر (یارد) با ولتاژهای چند کیلوولت و آمپراژ چند هزار آمپر.

کنتاکتورها برای کنترل بارهای مختلف الکتریکی اعم از الکتروموتورها، بانکهای خازنی، مدارات روشنایی، گرمکن‌های الکتریکی و سایر تجهیزات الکتریکی استفاده می‌شوند.

در تقسیم بندی  کنتاکتور ها به عنوان یک کلید وابسته به فرمان معرفی شده است چون عمل قطع و وصل کنتاکت های کنتاکتور توسط مدار فرمان انجام میشود و به عبارتی میتوان کنتاکتور ها را کلید های مغناطیسی وابسته به برق معرفی کرد.

انواع کنتاکتورها :

کنتاکتورها در اندازه های مختلف و ولتاژ های مختلف طراحی می شوند

از کنتاکتورهای ۲۴ ولت که بسیار کوچک هستند که توانایی قطع و وصل یک آمپر را دارند  وبه راحتی میتوانیم آن را در مشت بگیریم که به آنها رله می گویند تا کنتاکتورهایی که در طول و عرض یک متر وجود دارند و توانایی قطع و وصل چند هزار آمپر را دارند.

و کنتاکتور ها عموماٌ در تابلو برق صنعتی کاربرد زیادی دارند ولی در برق ساختمان هم کاربرد دارند چون می توانیم به وسیله کنتاکتور و یک محافط از کل وسایل برق منزل محافطت کنیم.

پیشنهاد میکنم این مقاله را که در این باره توضیح دادیم مطالعه کنید محافظت از برق منزل با یک کنتاکتور .

انواع کنتاکتور های AC بر اساس تیپ

انواع کنتاکتور های AC بر اساس تیپ آنها و مشخص کردن کاربرد شان در مصرف کننده های مجاز را در تصویر زیر مشاهده کنید:

انواع کنتاکتور های DCبر اساس تیپ:

انواع کنتاکتور های DC بر اساس تیپ آنها و مشخص کردن کاربرد شان در مصرف کننده های مجاز را در تصویر زیر مشاهده کنید:

ساختمان داخلی کنتاکتورها :

داخل کنتاکتورها از سیم پیچ یا بوبین و هسته ی مغناطیسی تشکیل شده است.

هسته ی مغناطیسی در کنتاکتورها دو تکه هستند که شامل یک هسته ی ثابت ویک هسته ی متحرک است .

و بوبین روی قسمت ثابت هسته نصب میشود.

اما قسمت متحرک هسته به وسیله ی فنر از کنتاکت های ثابت جدا نگه داشته شده است.

ساختمان بیرونی کنتاکتور ها:

در نمای بیرونی کنتاکتورها تعدادی پیچ وجود دارد که سیم های برق به این پیچ ها متصل میشود.

روی قسمت پلاستیکی نارنجی رنگ در وسط آن وجود دارد وبه بوبین متحرک متصل است که رنگش با بدنه ی کنتاکتور متفاوت ست.

این قسمت یک نشانگر است که مشخص میکند وقتی کنتاکتور وصل است پایین میرود و وقتی هم سطح بدنه ی کنتاکتور باشد یعنی  قطع است.

مزایای استفاده از کنتاکتورها به جای کلیدها:

کنتاکتور ها قابلیت قطع وصل در دفعات زیاد را دارند و به همین ترتیب طول عمر بیشتری نسبت به کلید ها دارند

امکان صدور فرمان از چند محل به طوری که به تعداد نامحدود میتوان شستی های قطع و وصل برای یک کنتاکتور طراحی ونصب کرد

کنتاکتورها قابلیت طراحی مدار های فرمان اتوماتیک دارند نمونه ی بارز و ساده ی آن تایمر ها یا فتوسل ها است که بعد از نصب بدون دخالت انسانی عمل قطع و وصل برق انجام میشود.

سرعت قطع و وصل زیاد

امکان کنترل از راه دور و…

طرز کار کنتاکتور:

وقتی بوبین ثابت  به وسیله ی کلید فرمان برق دار میشود خاصیت مغناطیسی به خود میگیرد و مانند یک آهن ربا قسمت متحرک هسته را جذب خود میکند.

از آنجایی که کنتاکت هایی در محل جذب قرار دارد که عمل قطع و وصل برق را برعهده دارد ، هنگام جذب دو هسته این کنتاکت ها به هم متصل میشود وکنتاکتور در حالت وصل قرار میگیرد.

تا اینجا کنتاکتور وصل شد از خاطر تان باشد در بالا گفتیم فنر هایی بین دو هسته وجود دارد کاربرد این فنر ها در هنگام قطع کنتاکتور است به این صورت که وقتی بوبین از طرف مدار فرمان تغدیه نشود برقش قطع میشود و فنر دو هسته را از یکدیگر جدا میکند.

تصور بکنید اگر فنری بین دو هسته وجود نداشته باشد هسته ی متحرک روی هسته ثابت باقی می ماند وبه همین ترتیب کنتاکت هایی که به هسته متصل هستند هم وصل بودند وقطع نمی شدند .