برقگیر و سرج ارستر از وسایل ایمنی میباشد که برای هدایت موج های ولتاژ ضربهای به زمین و جلوگیری از ورود آنها به ایستگاه های انتقال و توزیع نیرو بکار میرود و معمولاً در انتهای خط انتقال و در ورودی ترانس ها نصب میشود. ولتاژ شکست الکتریکی یک برقگیر باید کمتر از ولتاژ شکست الکتریکی ایزولاسیون لایه تجهیزات نصب شده در پست باشد.
ارستر مارک سیتل – ارستر Citel
ارستر مارک دهن آلمان – ارستر Dehn
– برقگیر میـلهای
– برقگیر بـا فاصله هوایی
– برقگیر بـا مقاومت غیر خطی
– برقگیر بدون فاصله هوایی
– برقگیر خـازنـی
– برقگیر فیوزی
یکی از سادهترین و ارزانترین برقگیرها که از اولین برقگیرها میباشند برقگیر میلهای هستند که با وجود قدیمی بودن امروزه نیز کاربردهای زیادی دارد . این برقگیر عبارت است از دو میله نوکتیز که یکی در قسمت برقدار نصب شده و دیگری در زیر ایزولاتور و یا بدنه نصب و به زمین اتصال مییابد فاصله دو نوک متناسب با ولتاژ و شرایط و زمان اعمال ولتاژ روی سیستم قابل تنظیم است .
تنظیم این فاصله طوری که در مقابل ولتاژ حداکثر سیستم پایدار بوده و فقط در برابر ولتاژهای زیاد تخلیه الکتریکی صورت میگیرد . البته تنظیم برقگیر از حالت ایدهآل دور بوده و میتوان گفت در یک باند ولتاژ عمل میکند و مشخصه عملکرد دقیقی را برای آن نمیتوان تصور کرد.
نوع دیگری از برقگیرها که کاربرد بسیاری در پستهای فشار قوی دارد ؛ برقگیر از نوع شاخکی می باشد . این نوع برقگیرها ساده ترین نوع برقگیر می باشند که به جرقه گیر (برقگیر با فاصله هوایی ) معروف هستند به مراتب از آنها در محلهای اتصال مقره به هادی یا اطراف بوشینگهای ترانسهای توزیع دیده می شود.
ارستر مارک ابو بترمن – ارستر مارک OBO Bettermann
سرج ارستر – ارستر – برقگیر
همانطوریکه که می دانیم برقگیرها باید در برابر ولتاژ نامی شبکه مانند یک کلید باز رفتار کنند و در برابر ولتاژهای بیشتر از ولتاژ نامی شبکه مانند یک کلید بسته رفتار کنند.
در این نوع برقگیرها (برقگیر با فاصله هوایی) اگر ولتاژ بالا رود؛ بین شاخکها قوس برقرار شده و انرژی صائقه را به زمین منتقل شده و این امر باعث می شود که تجهیز از بین نرود.
موارد استفاده برقگیـر با فاصله هوایی
امروزه از این نوع برقگیرها فقط در موارد خاصی استفاده می شود که عبارتنداز:
– برسر بوشینگهای ترانسها (جهت حفاظت سیم پیچهای ترانس
– در خطوط انتقال فشار قوی که به شکل حلقه ای هستند که هم نقش برقگیر را بازی می کنند و هم نقش حلقه کرونا را بازی می کنند.
تفاوت سرج ارسترها با هم در کلاس های مختلف
سرج ارسترها با کلاس های B، سرج ارستر کلاس C، سرج ارستر کلاس B+C، سرج ارستر کلاس C+D دسته بندی می شود.تفاوت کلاس این سرج ارستر ها در محدوده ی حفاظتی هر کدام می باشد که هر کدام از این سرج ارسترها جهت موردهای خاص همان مصرف مورد استفاده قرار می گیرد.
