مقدمه:
یکی از وسایلی که در سیستمهای توزیع انرژی الکتریکی برای جداکردن سریع بخشهایی که دچار خطا شدهاند از سایر بخشهای سیستم استفاده میشودکاتاوت فیوز یا فیوز قطعکننده است.
ترانسفورماتورهای توزیع غالباً از طریق یک کاتاوت فیوز به خطوط اولیه متصل میشوند.
در درون فیوز کات-اوت یک عنصر ذوبشونده وجود دارد که در هنگام بروز خطا ذوب شده و اتصال الکتریکی ترانسفورماتور را از خط قطع میکند.
و بدین وسیله مانع خسارتدیدن ترانسفورماتور و واردشدن خطا به مدارهای اولیه میشود.
— وارد شدن خطا به مدارهای اولیه ممکن است مشترکین و ترانسفورماتورهای دیگری را هم تحت تأثیر قرار دهد.
این فیوزها همچنین برای جدا کردن مدارهای اولیهٔ دچار خطا یا اضافهبار از بقیهٔ قسمتهای سالم مدار به کار میرود.
کاربرد اصلی این فیوزها در حفاظت ترانسفورماتورها، بانکهای خازنی و خط است.
امکان باز کردن کاتاوت فیوز توسط مامورین خط از روی زمین و به وسیلهٔ چوبدستهایی عایق به نام هاتاستیک وجود دارد.
صاعقه گیر آذرخش

انواع کت اوت:
کات اوتهای توزیع معمولا سه نوع هستند:
-کات اوت مسدود
– کات اوت باز
– کات اوت با المنت بدون محافظ یا (روباز)
کات اوت هایی که معمولا در برق ایران مصرف میشود از نوع باز هستند.
ساختمان فیوز کات اوت باز:
این کات اوتها شامل سه قسمت پایه فیوز، نگهدارنده فیوز (لوله فیوز)، سیم فیوز (المنت فیوز) است.
المنت فیوز داخل یک لوله فیبری که همان لوله فیوز است قرار دارد.
وقتی به دلیل اضافه جریان فیوز میسوزد قوس الکتریکی حاصل به دیواره لوله فیبری برخورد کرده و گازی را متصاعد مینماید که قوس را به بیرون میفرستد.
هرچه شدت جریان عبوری از فیوز بیشتر باشد گاز بیشتری از مواد دیواره لوله متصاعد میشود.
ضمنا بعد از سوختن المنت، لوله فیوز به بیرون آویزان میشود که این نشانه سوختن المنت فیوز است.
المنت (سیم) فیوز کات اوت شامل چهار قسمت تکمه، ساق، المنت (سیم ذوب شونده) و سیم انتهایی است. دکمه ترمینال بالایی و سیم انتهایی ترمینال پایینی المنت را تشکیل میدهد.
صاعقه گیر آذرخش
اندازه فیوز:
در عمل معمولا، ترانسفورماتورهای توزیع را در برابر اضافه بارهای جزیی حفاظت نمیکنند، زیرا باعث سوختن غیر ضروری فیوز و قطع مکرر مدار میشود که هر دوی اینها خوشایند نیست.
بنابراین معمول است که فیوزها را با جریان نامی بالاتر از جریان نامی ترانسفورماتور انتخاب کنند.
معمولا جریان نامی فیوز را ۲ تا ۳ برابر جریان نامی ترانسفورماتور در نظر میگیرند.
جریانهای اتصال کوتاه چندیم بابر جریان عادی است بنابراین آمپر المنت فیوز کات اوت ۲ تا ۳ بابر جریان نامی ترانسفورماتور در نظر گرفته میشود.